Een uur zwijgen en kijken voor twee: mijn dag bij Symfoon

Zwijgen is niet mijn sterkste kant: wie mij kent, weet dat ik overal een opmerking bij heb. Als muziekfanaat zat ik zaterdag de hele dag op ‘Met het Oog op Symfoon’ in De Bijloke in Gent. Daar moest ik tijdens een geluidswandeling over de middag een uur lang mijn mond houden, naast Léticia, slechtziend en medewerker bij Symfoon. Ik moest kijken voor twee en mocht niets vertellen van wat ik zag. Pas later besefte ik hoeveel gesprekken van die dag over dat uur gingen, ook die van ’s ochtends.

Een uur stil wandelen rond De Bijloke

De geluidswandeling van Aifoon was een van de drie workshops. Het parcours: 2,5 kilometer rond De Bijloke. Iedereen droeg een rugzak met een box die af en toe geluiden liet horen. Slechtzienden en zienden liepen per twee, naast elkaar. De afspraak was zo weinig mogelijk te praten, zodat je de geluiden echt kon beleven.

Voor mij was dat zwaar. Bij elke bocht wilde ik wel iets beschrijven of er een lichte opmerking bij maken. Ik slikte het telkens in.

Tegelijk moest ik voor Léticia vooruitkijken en anticiperen. Zo zag ik pas echt al die obstakels waar blinden soms letterlijk tegenaan lopen: een stoeprand, fietsen die kriskras op het voetpad staan, een ontbrekende kassei waardoor er een gat ligt om in te struikelen, een stoep die plots smaller wordt. Léticia liep nergens tegenaan, want ik liep naast haar. Maar ik mag er niet aan denken wat er kan gebeuren als ze daar alleen loopt.

Beschrijven is een vak

In het eerste panelgesprek die ochtend praatte Youssri Mejdoubi met twee bekende radiostemmen: sportverslaggever Johan De Caluwé en Jan Hautekiet. Wat ik op de wandeling niet mocht, doet Johan al bijna 34 jaar voor zijn werk. Luisteraars vragen hem soms in welk shirt een ploeg speelt, of naar welk doel ze aanvalt. Voor wie luistert, telt namelijk één vraag: waar is de bal?

Jan, veertig jaar radiomaker bij de openbare omroep, maakte er een boutade van.

Wie live verslag geeft, praat eigenlijk tegen mensen die niets zien. Dat is het grootste publiek dat je kan hebben.

Mijn frank viel achteraf. Op de wandeling moesten de geluiden uit de rugzak het werk doen, en was mijn commentaar te veel. Op de radio is dat commentaar het werk zelf. Wanneer je beschrijft en wanneer je zwijgt, hangt af van wat de ander nodig heeft.

Het deed me trouwens deugd om Jan Hautekiet nog eens in het echt te zien. Hij is acht jaar met pensioen en ziet er nog altijd goed en gezond uit. Voor die stem en die uitspraak van het Nederlands smelt ik als germaniste nog altijd.

Hij had het ook over een ander idool van mij, met een even prachtige uitspraak en een enorme uitstraling: Martine Tanghe. Jan zit in de jury van de taalprijs die nu haar naam draagt. Op de juryvergadering van die week stelden ze vast hoe moeilijk het is om haar norm te halen.

Wist je trouwens dat mijn naamgenote Kristien Bonneure een van de genomineerden was in 2025, én winnaar in 2026?

Horen blinden dan beter?

In het tweede panelgesprek, na de lunch, ging het over leven met geluid. Sacha Van Loo luisterde jarenlang voor de politie afgetapte gesprekken uit. Hij moest bijvoorbeeld horen of vier gsm’s van dezelfde man waren of van vier verschillende mensen. Hij werkte ook mee aan het scenario van de Netflix-reeks Blind Sherlock. Dat blinden beter horen, noemt hij “een beetje een cliché”. Wie dezelfde interesse heeft en zich even sterk concentreert, hoort even goed. Het verschil zit in de focus.

Zijn zoon had dat als klein kind al door. Op zijn verjaardagsfeestje zei een vriendje dat zijn papa toch blind was en niets zou zien als ze een snoepje namen. Het droge antwoord: “Soms niet.”

Die focus heeft ook een prijs. Harry Viaene, zijn gesprekspartner, steekt elke werkdag het Meiserplein in Brussel over, op weg naar het VRT-archief. Daar komt het verkeer van alle kanten en elektrische auto’s hoor je amper boven het lawaai uit. Zijn raad is snel doorstappen.

Als je aarzelt of je begint te twijfelen, dan rijden ze de veters uit je schoenen.

Toen begreep ik waarom veel slechtzienden de geluidswandeling stresserend vonden en velen overprikkeld raakten. Voor mij waren de geluiden uit de rugzak een spel. Wie elke dag op zijn oren vertrouwt om veilig over te steken, krijgt er gewoon nog meer lawaai bij.

Lachen, en dan vanzelf stil

De mooiste grap over kijken viel al om tien uur, na het openingsoptreden van het internationale ICC Choir. Presentatrice Sabien Hanoulle sprak er met dirigent Lucy Kloeck, die zelf blind is. Andere dirigenten moeten hun koor voortdurend toeroepen: “Kijk naar mij, kijk naar mij.” Lucy hoeft dat nooit te zeggen. Haar zangers zijn bijna allemaal blind of slechtziend, dus die kijken toch niet.

Comedian Dries Compagnie, zelf slechtziend met een grijze bol in het midden van zijn oog, deed er in de namiddag nog een behoorlijk aangebrande comedyset bovenop. En om vier uur speelde Tcha Limberger het slotconcert, op gitaar en viool. Toen hoefde niemand me nog te vragen om stil te zijn.

© C’bon, blogger en freelance copywriter