AI en grammatica: hoe ChatGPT me een blijvende job bezorgt

‘AI gaat onze jobs afpakken’, riep men. ‘Taalexperten zijn binnenkort overbodig’, voorspelde men. ‘ChatGPT schrijft toch alles beter dan wij?’ Wel… niet dus. Want de combinatie AI en grammatica scoort niet altijd.

Als germanist kijk ik tegenwoordig met stijgende verbazing en, ik geef het toe, af en toe een vreugdekreet naar de output van AI-tools als ChatGPT, Gemini of Claude. Want grammaticaal en inhoudelijk is het vaak een ramp.

En nee, het wordt er niet beter op. Integendeel.

• Voorzetsels zitten meer dan geregeld fout.
• Uitdrukkingen worden vakkundig verkracht tot kromme gedrochten als “de koe bij de staart vatten” of “met het verkeerde been opgestaan en toen het licht gezien”.
• Sommige woorden kloppen totaal niet in de context, het is alsof de AI dacht: “Dit klinkt slim, dus gooi ik het erin.”

AI en grammatica? Alle remmen los

De foutjes sluipen overal binnen: werkwoorden die niet congrueren met het onderwerp, meervouden die plots enkelvoud worden, zinnen die zo krom zijn dat je ze liefst meteen euthanaseert. Zelfs elementaire zinsbouwregels worden met voeten getreden.

Bijvoorbeeld:

• “Een van de belangrijkste reden waarom mensen…”
• “De klanten die het product heeft gekocht…”
• “In deze blog zullen we u meenemen in hoe dat…”

En dat zijn nog maar de zinnen die je niet meteen in huilen doen uitbarsten.

Alsof er een stelletje ongecoördineerde stagiairs aan het typen is, bijgestaan door een eindredacteur met een burn-out.

Maar nee. Dit is de toekomst. Dit is AI. Vaak krijg je ook alleen maar generieke teksten als je AI in contentmarketing gebruikt.

Wie traint deze AI-tools, deze taalwonders eigenlijk?

Dat vroeg ik me dus af. Wie of wat voedt deze taalmodellen met de juiste kennis? En waarom loopt dat dan zo fout?

Het antwoord kwam, cynisch genoeg, van een mens. In De Groene Amsterdammer verscheen recent een uitstekend stuk: “Heeaal leuke mensen haha”. Daarin wordt haarfijn uitgelegd hoe OpenAI en andere techbedrijven menselijke ‘labelaars’ inzetten om taaldata te beoordelen, classificeren en verbeteren.

Wie zijn die labelaars eigenlijk?

Veel te vaak zijn dat geen taalkundigen met een gedegen universitaire opleiding. Geen germanisten, zoals ikzelf. Geen neerlandici. Alvast geen mensen die met hun talenkennis en schrijftalent het beleg op hun boterham goed verdienen.

Wie dan wel? Freelancers met een vage interesse in taal, een internetverbinding en een vergoeding van 30 euro per uur, bruto. Die in dat uur maar liefst vier complexe opdrachten moeten afronden, anders ligt hun evaluatiescore onder het gemiddelde. En dan mogen ze hun werk gewoon niet meer doen. Geen druk, hoor.

If you pay peanuts, you get monkeys. Wie zei dat ook alweer?

Van AI-trainers naar AI-twijfelaars

De labelaars moeten beoordelen of zinnen ‘natuurlijk’ klinken, of een passage grammaticaal correct is, en welk van twee AI-antwoorden het ‘meest gepast’ is. Met andere woorden: ze trainen de AI, die vervolgens jouw zakelijke e-mail of vacaturetekst mag gaan produceren.

Als een labelaar zijn of haar werk grondig wil doen – denk aan even opzoeken, nalezen, reflecteren – dan zakt de snelheid. En dus ook het loon. Wie snel werkt, werkt oppervlakkig. En wie oppervlakkig werkt, werkt niet goed. En net dat minder goede werk voedt het taalmodel. Ziehier de vicieuze cirkel van vaagheid.

Resultaat: hoe meer AI schrijft, hoe vager en fouter het wordt. Een zelfvervuilend ecosysteem dat zijn eigen vergissingen blijft kopiëren. AI en grammatica? Je kijkt het best maar niet te nauw.

Nu al de conclusie? Mijn toekomst als taalkundige ziet er goed uit, want het zal alleen maar erger worden.

Maar het klinkt toch vlot?

Jazeker. En daar ligt net het gevaar. ChatGPT klinkt zó vanzelfsprekend, zó vriendelijk en zó vlot, dat de meeste mensen de fouten gewoon negeren (als ze ze al herkennen…). Of erger nog: klakkeloos overnemen.

AI-tekst is als een perfect gebakken pannenkoek met vergif erin. Het ziet er lekker uit, tot je begint te lezen met een taalbril op.

Wat te doen tegen foutieve AI en grammatica?

Ik ben Christine Bonheure van C’bon, licentiaat in de Germaanse filologie (NL-EN), en ik geef toe: ik heb ooit gedacht dat AI mijn job zou kunnen bedreigen.

Maar vandaag ben ik gerustgesteld.

Want zolang bedrijven teksten willen die taaltechnisch juist, stilistisch verzorgd en inhoudelijk helder zijn, mét nuance, empathie en overtuigingskracht, zit ik goed. En ik niet alleen. Ook mijn collega-taalkunstenaars, copywriters, eindredacteurs, vertalers en contentmakers mogen nog even blijven.

Tot aan ons pensioen? Dat zou best kunnen.

Zolang AI blijft leunen op onderbetaalde, overwerkte mensen zonder de juiste bagage, blijf ik de voelsprieten van mijn vakgebied inzetten. En daar krijg ik meer dan 30 euro per uur voor. 🙂

Wil je toch AI gebruiken?

Geen probleem. Maar laat een échte expert er nog even naar kijken. Laat een expert als ikzelf de puntjes op de i zetten, de zinnen gladstrijken en de taal haar kracht teruggeven. Want tekst is meer dan output. Tekst is impact.

En laat dat nu net zijn wat AI nog niet onder de knie heeft.

Wil je zelf ervaren hoe een echte tekst eruitziet, met hoofd, hart en grammatica? Neem contact op en ik help je graag. Mét mensentaal en menselijke service.

© C’bon, blogger en freelance copwyriter